મુંબઇમાં સાંભળેલી નહીં પણ સગી આંખે જોયેલી વાત.. ઘટના .. ક્રમ ..સીલસીલો છે.
ઝેરના પારખા ના હોય …પણ
ગળે કદી ન ઉતરી શકે…
અરે, આવું હોઇ શકે એવું …
મને તો સ્વપનુ પણ ૫૧ વરસના જીવનમાં આવ્યું નથી…
સંસ્કારથી લાખ્ખો માઇલ દૂર …
ગણ્યા ગણાય નહી તેટલા વ્યસનોથી ગ્રસ્ત …
છડે ચોક .. અસભ્યતા .. અશ્લિલતા …નો
આવો તે કેવો અનુભવ થયો …
બે દિવસ સુધી અસ્વસ્થતાએ મને ઘેરી રાખ્યો.
જોયેલું … સાંભળેલું … પડઘાયા કરતું હતુ.
દિમાગ બહેર મારી ગયું … દિલ વ્યક્ત કરી ન શકાય તેવી લાગણી અનુભવી રહ્યું હતુ…
પ્રેશર કુકર પર જે કામ સીસોટી કરે તે કામ કદાચ મારો બ્લોગ કરશે ….
સર્વે કર્યો … સવાલનો જવાબ સૌએ ‘હા‘ માં જ આપ્યો. એટલે લખવાનુ શરૂ કર્યુ છે.
અંતરના ઊંડાણમાંથી મંથન કરીને આ વાત રજુ કરવાનો પ્રયાસ કરું છુ.
બધા જ નામ, અટક, સ્થળ બદલી નાખ્યા છે.
કેટલાક .. ગુજરાતી પરિવારો (સંખ્યા મોટી છે)ના આધેડ પુરૂષો, પ્રૌઢ મહિલાઓ, યુવાનો અને તરૂણ બાળકોના ગંદા, વિકૃત, વાસનાયુક્ત, વિચાર, વાણી, વર્તન, વ્યવહાર, આદત, સંબંધ, સ્વચ્છંદતા …. જોયા બાદ …
ખાસ નોંધઃ
બે–ત્રણ મિત્રોએ આ લખવાની ના પણ પાડી છે. એમને લાગ્યું કે, સમાજમાં જયાં જે નકામું છે તેને પ્રસિધ્ધી શા માટે આપવી ? સર્વેમાં વ્યક્ત થયેલા મારા વિચારમાંથી જ મને થયેલા દુઃખનો અંદાજ કાઢીને એમણે આમ પણ જણાવ્યું કે …. તમે જે કરો છો તેમાં જ મસ્ત રહો .. વધુ વિચારીને … આ લખવામાં તમે વધુ દુઃખી થશો……છતાં… . અખિલ ટીવીના મિત્રો માટે આ અનુભવ આજે ૧૮મી નવેમ્બરે લખવો શરૂ કરૂ છું.
પ્રકરણ ૧
તા.૧૫.૧૧.૦૮
સમય સવારે ૬.૪૫ થી ૯.૩૦
સવારે સુરતથી મુંબઇ જતી ફ્લાઇંગ રાણીમાં વલસાડથી રોજ અપડાઉન કરનારા સતિશની નજર મારા પર પડી, મારી નજીક આવ્યો અને મને તેણે આમંત્રણ આપ્યું તેના મિત્રમંડળ સાથે આરામથી બારી પાસે બેસીને જવા માટે. ૩૬૫ દિવસ ભરચક જતી, સુરતથી મુંબઇ સેન્ટ્રલ વચ્ચે મરોલી, નવસારી, બિલિમોરા, વલસાડ, વાપી, દહાણુ, પાલઘર, બોરીવલી અને અંધેરી જેવા સ્ટેશનોએ થોભતી, બાવિસમાંથી ૧૮ ડબલડેકર કોચવાળી આ સુપરફાસ્ટ એક્ષપ્રેસ ટ્રેનમાં સતિષ જેવાનું આમંત્રણ જેમને નહોતુ મળ્યું એવા સૌ ટીકીટધારકોએ પાસધારકોની મહેરબાની મેળવીને રૂ. ૮નો સુપરફાસ્ટ ચાર્જ ચૂકવીને લગભગ અઢી કલાકની મુસાફરી ઊભા ઊભા જ કરવાની હતી. દાળ વાળા, શીંગ વાળા, ચા વાળા, પાઉવડા વાળા, ગુટકા–સીગારેટવાળા અને એવા તો અનેક ફેરિયાઓ તેમને શાંતિથી ઊભા પણ રહેવા દેતા ન હતા.
સતિષે તેના મિત્રો સાથે પરિચય કરાવવો શરૂ કર્યો. ગગન, વિશાલ, મધુ, પ્રવિણ, જેકબ, ઝાહિર, સુલતાન અને જોષીસાહેબ. સ્થાનિક વેપારીઓ અને કારખાના કે ફેક્ટરીઓ માટે જુદા જુદા પ્રકારની ચીજ વસ્તુઓ મુંબઇ શહેરના જુદા જુદા વિસ્તારોની રઝળપાટ કરીને લાવી આપવાનુ કામ કરનારા આર્થિક રીતે મધ્યમ વર્ગના આ ઓછુ ભણેલા ૨૨ થી ૩૫ વરસની વય જુથના યુવાનો રોજે રોજ ચોક્કસ કોચમાં .. ચોક્ક્સ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં .. ચોક્કસ સીટ કે પાટિયા પર બેસીને .. પાના રમતાં રમતાં જવાને ટેવાયેલા લાગ્યા. એકલદોકલ ટીકીટધારક જો આવી ચડે .. અને બેસવાની જગ્યા માટે વિનંતી કરે તો … છેલ્લી પાયરીની ભાષામાં ….આગળ જવાનુ કહેવામાં આવે.પહેલા ત્રણ બટન ખુલ્લા, મોંમાં તમાકુવાળા પાનનો ચાવી મુકેલો કૂચો, ગળી ન શકાય તેવા ગળફાને ગળામાં રાખીને બોલાતી ગાળ સાંભળીને … કોઇને પણ થાય કે કયાં સવાર સવારમાં આ ભટકાણો ? જે ચા કે કોફી રૂ. પાંચમાં આમ જનતાને વેચાતી હોય તે આવા અપડાઉનીયાઓને રૂ. પાંચમાં બે ને ભાવે પૈસા શામકો મીલેગા ..ના ક્રેડીટકાર્ડ પર અપાતી હોય. ચાલૂ ગાડીએ બારીની બહાર .. દૂરથી મંદિરના દર્શન થાય એટલે .. બાપા સીતારામ કે જલારામ બાપાકી જય .. જય સ્વામીનારાયણ કે હરી ૐ … નો નાદ થાય. ચંપલ, બૂટ … પગરખાં નીચે મૂકીને જ ઊપરને પાટિયે ચડવાનું. ઉતરનારની જગ્યા ત્યાં ઊભેલાને નહી પણ તે સ્ટેશનેથી ચડેલા તેમના ‘માણસ‘ માટે આરક્ષિત રહે.
સતિષે મારી ઓળખાણ સૌને આપતાં કહ્યું કે… આ અખિલભાઇ છે, બહુ કામના માણસ છે. હું વિચારવા માંડયો કે .. કેવીરીતે ? હજુ કંઇ કામ તો કર્યુ કે કહ્યું યે નથી ! હશે ..
બાજુમાં જોષીસાહેબ બેઠા હતા. મધ્યમ વર્ગના.. અડધી બાંયનો બુશકોટ, ખીસામાં મોબાઇલ, પેન, પરચૂરણ, દોરી બાંધેલા ચશ્મા, કાળા રંગનુ પેન્ટ, બ્રાઉન સેન્ડલ, પાતળી મૂછ, સફાઇદાર દાઢી, ૪૫ના હશે એવી મારી કલ્પના ખોટી પડી. ૫૯ની ઉંમરે તેમણે અપડાઉનના ૩૦ વરસ પૂર્ણ કર્યા છે. મુંબઇની એક ખાનગી કંપનીમાં તેઓ નોકરી કરે. બોરીવલી ઉતરી બસમાં ઘણુ ખરૂં ઊભા ઊભા મલાડ – ગોરેગાંવ વચ્ચેના વિસ્તારમાં લિંક રોડ પર આવેલી ઓફિસે જાય. સાંજે વળતાં અંધેરીથી ફરી પાછી ફ્લાઇંગ રાણી પકડવાની. મારાથી રહેવાયું નહી… પૂછી નાખ્યા થોડા સવાલ … આ ઉંમરે આટલી હાડમારી શા માટે ? પરિવારમાં કોણ કોણ ? દિકરા–દિકરીઓ શું કરે છે ? પત્નિ ? તેમને માટે કેટલો સમય મળે છે ? તમે તેમની સાથે કેટલુ જીવો છો ? આવક–જાવકનુ સમીકરણ કેવી રીતે સચવાય છે ? ….. મારી સામે તેઓ જોઇ રહ્યા. .. હું મુંઝાયો .. ક્ષોભ થયો કે, પહેલી જ મુલાકાતમાં આવું પૂછાય ? …
દહાણુ સ્ટેશનમાં ટ્રેને પ્રવેશ કર્યો.. ધીમી પડી .. ઊભી રહી .. બારીમાં આવીને કાન પાસે એક ફેરિયાએ પોતાનો માલ વેચવા તારસપ્તકમાં બૂમ પાડી … મારા જમણા હાથની ટચલી આંગળી તરત કાન પાસે પહોંચી ગઇ અને રક્ષણાત્મક ક્રિયા કરી રહી… જોષીસાહેબ મલક્યા અને બોલ્યા ઘણા ઘોંઘાટ વચ્ચે જીવન ખેંચીએ છીએ. અમારે તો આ રોજનું થયું .. કાન બહેરા અને આંખ આંધળી થઇ ગઇ છે. જે જેવું હોવું જોઇએ તે તેવું નથી .. જે હોવુ જ ન જોઇએ તે જ (ગાળ) સામે ને સામે આવે છે .. જે ગાળ જેવી રીતે બોલાઇ તેમાં તેમનો પરિસ્થિતી સામેનો આક્રોશ છલકાતો હતો… માફ કરજો, મારી ભાષા બગડી પણ .. યાર, આ જમાનામાં જીવવું હોય તો હવે દાદાગીરી જ કરવી પડે છે. લોકો હવે સીધીરીતે સાંભળતા નથી અને સરખી રીતે જીવવા નથી દેતા. જેના નસીબમાં જયાંના રોજીરોટી હોય ત્યાં રોજ સલામ મારવા જવાનુ. શેઠીયાની સાત વાત સાંભળવાનો જ પગાર મળે છે એમ માનીએ તો જ જીવાય.ઉપરવાળો પણ યાર એવો છે ને કે …. જેને પૈસાની જરૂર છે તેને તડપાવે અને આપે છે તેને લખલૂટ … ખોબેખોબા ભરીને … અમીર બાપની ઓલાદોને તો પૈસાની નવાઇ જ ના હોય .. એક કહેતા દસ મળતા હોય … માટલાને તો ઓળખતા જ ના હોય … મીનેરલ વોટર વગર તો ચાલે જ નહી.. દુનિયાભરના દુર્ગુણો એમનામાં દેખાય. નાની .. કાચી ઉંમરે વાપરવા મળતા પૈસા વેડફતા થઇ જાય.. છેલ્લા દસ વરસ દરમ્યાન ટેલીવીઝન પર આવતા કાર્યક્રમોએ તો સામાજિક જીવનની … પૈણી નાંખી છે. એમાં બી સાલી પેલી …. નામ એકતા … અને તેની સીરીયલો ઘરને તોડવાનુ કામ કરે… લોકો બી … યાર… એવા તો (ગાળ) છે ને કે, આ ટીવી વાળા (ગાળ) બનાવે છે તેમ બોલતા બી જાય અને (ગાળ) બનતા બી જાય. મધ્યમ વર્ગના મારા જેવા માણસનો મહિનાનો ખર્ચ આ બધાને લીધે બમણો થઇ ગયો છે … અને તે વધતો જ જાય છે. ઘરના લોકોને સાહેબી જોઇએ છે પણ મહેનત કરીને પૈસા લાવતા (ગાળ) કેટલી લાલ થઇ જાય છે તે ખબર છે ? .. આપણે કહીએ કે આ (ગાળ) લોકોને તો આ અભિનય કરવાના પૈસા મળે છે. અને તમે તેની સામે કલાકો સુધી બેસીને (ગાળ) લાઇટનાબીલ મોટા કરો છો. ….. પ્રત્યેક વાક્યે વધતી જતી ગાળની સંખ્યાથી અંદાજ આવી રહ્યો હતો કે વર્તમાન પરિસ્થિતીમાં કોમન મેન કેટલો પરેશાન છે. …. મેં પૂછયું, તમારે નોકરીમાં શું કરવાનું ? આઇ મીન, નેચર ઓફ યોર વર્ક ? …….. જવાબ સાંભળીને હું … સજજડ થઇ ગયો… ઐયાશ શેઠીયાની લફરાબાજ પત્નિના વંઠી ગયેલા દિકરા દિકરીની જરૂરીયાત પૂરી પાડવાની…બાપદાદાની સચવાય નહી એટલી મિલકતમાં મુંબઇમાં કેટલીક જમીન વેચીને કરોડો તેમાં ઉમેર્યા .. અને હવે …. આ જ તેમનો ધંધો.
વધુ .. આવતા અંકે.
Read Full Post »